2ος Παγκόσμιος Πόλεμος

Ο 2ος Παγκόσμιος Πόλεμος είναι η μεγαλύτερη ένοπλη σύκγρουση που έγινε ποτέ στην ιστορία της ανθρωπότητας. Οι περισσότερες χώρες του πλανήτη, συμπεριλαμβάνοντας τις μεγαλύτερες δυνάμεις συμμετείχαν στον πόλεμο αυτό που επεκτάθηκε σε όλες τις ηπείρους του πλανήτη. Δύο ήταν οι αντίπαλες παρατάξεις: Οι Σύμμαχοι και ο Άξονας. Ο πόλεμος ξεκίνησε το 1939 και τελείωσε το 1945 με τεράστιες απώλειες και για τις δύο πλευρές: οι νέκροι, στρατιώτες και μη, ξεπέρασαν τα 50 εκατομμύρια. Το Ολοκαύτωμα και η χρήση της Ατομική Βόμβας, ενός νέου υπερόπλου, αποτελούν δύο από τα σημαντικότερα γεγονότα του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου.

Ιστορικό Υπόβαθρο

Ο 1ος Παγκόσμιος Πόλεμος άλλαξε ριζικά την κατάσταση στην Ευρώπη. Χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία και το Βέλγιο ευνοήθηκαν εδαφικά, ενώ άλλες χώρες όπως η Αυστροουγγαρία και η Γερμανία αποδυναμώθηκαν. Άσχημη ήταν η κατάσταση της ηττημένης Γερμανίας αμέσως μετά τον πόλεμο, αφού οι Σύμμαχοι επέβαλαν αυστηρότατους όρους με την Συνθήκη των Βερσαλλιών και δημιουργήθηκε κλίμα απελπισίας στον γερμανικό λαό. Παράλληλα, η κατάρευση του χρηματιστηρίου της Νέας Υόρκης οδήγησε σύντομα σε οικονομική κρίση και λόγω της κάμψης του εμπορίου, τα υπόλοιπα κράτη σύντομα επηρεάστηκαν. Αυτές οι συνθήκες σε συνδυασμό και την αντίληψη των Γερμανών εκείνη την περίοδο ότι στερούνται ότι τους ανήκει οδήγησε σε έξαρση εθνικισμού και την άνοδο του Εθνικοσοσιαλιστικού Γερμανικού Εργατικού Κόμματος με αρχηγό τον Αδόλφο Χίτλερ. Αρχικά, ο Χίτλερ διαβεβαίωνε ότι η πολιτική του ήταν καθαρά ειρηνική, αλλά τον Οκτώβριο του 1933 ανακοίνωσε ότι δεν αναγνώριζε πλέον τους όρους που είχαν επιβληθεί στην Γερμανία στο τέλος του πολέμου. Στόχος του Χίτλερ ήταν να δημιουργήσει μια νέα, ισχυρή Γερμανία μέσω της απόκτησης του «ζωτικού χώρου», δηλαδή εδάφη που σύμφωνα με τον Χίτλερ η Γερμανία δικαιούται να αποκτήσει. Παράλληλα, η πολιτική του απέβλεπε στον τιμωρισμό όσων είχαν ευθύνη για την άσχημη κατάσταση στην οποία είχε οδηγηθεί η Γερμανία τα τελευταία χρόνια.

* * *

Το 1919 ιδρύθηκε η Κοινωνία των Εθνών, ένας διεθνής οργανισμός που είχε ως στόχο την συνεννόηση όλων των κρατών πάνω σε κοινά προβλήματα. Βέβαια, ο πρωταρχικός στόχος της Κοινωνίας των Εθνών ήταν να αποφευχθεί κάθε πολεμική σύκγρουση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε έναν ακόμη Παγκόσμιο Πόλεμο. Έτσι, λοιπόν, κατά την διάρκεια του Μεσοπολέμου ήταν προφανής η απογοήτευση της Ιταλίας με τους Συμμάχους και την Κοινωνία των Εθνών, αφού οι υποσχέσεις της Βρετανίας και της Γαλλίας έτσι ώστε να συμμετάσχει στον πόλεμο δεν εκπληρώθηκαν ποτέ. Το 1922 το φασιστικό κίνημα με ηγέτη τον Μπενίτο Μουσολίνι κατέλαβε την εξουσία και προχώρησε στην στρατιωτικοποίηση της χώρας με στόχο την δημιουργία μιας νέας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Το κοινο καθεστώς στην Ιταλία και την Γερμανία, τα φιλόδοξα σχέδια, αλλά και η απογοήτευση με τους Συμμάχους οδήγησαν σταδιακά στην δημιουργία συμμαχίας με κοινό στόχο.

* * *

Το 1926 ξεκίνησε μια εκστρατεία στην Κίνα με στόχο την ενοποίηση όλων των πολέμαρχων κάτω από την ηγεσία του Κινέζικου Εθνικιστικού Κόμματος. Κάτι τέτοιο, όμως ήταν ενάντια στα συμφέροντα της Ιαπωνίας, η οποία θεωρούσε ότι το δικαίωμα να κυριαρχήσει στην Ασία και έτσι το 1931 έκανε εισβολή στην Μαντζουρία και δημιούργησε το κράτος-μαριονέτα της Μαντζουρίας. Η Ιαπωνία τότε αναγκάστησε να αποχωρήσει από την Κοινωνία των Εθνών λόγω πολεμικής δραστηριότητας, ενώ η Κίνα ζήτησε βοήθεια από τα κράτη-μέλη της Κοινωνίας των Εθνών. Τελικά ξεκίνησε πόλεμος μεταξύ της Κίνας και της Ιαπωνίας, ο οποίος τερματίστηκε το 1933. Η Ιαπωνία λόγω του γεγονότος ότι οι ΗΠΑ και η Βρετανία περιόρισαν σε μεγάλο βαθμό τα κέρδη της από τον 1ο Παγκόσμιο Πόλεμο και του γεγονότος ότι δεν συμμετείχε πια στην Κοινώνια των Εθνών, υπέργραψε το 1936 με την Γερμανία ένα Αντικομμουνιστικό Διεθνές Σύμφωνο, στο οποίο εντάχθηκε και η Ιταλία το επόμενο κιόλας έτος.

* * *

Οι διπλωματικές επαφές μεταξύ της Γερμανίας, της Ιταλίας και της Ιωπωνίας ευνοήθηκαν φυσικά από την κατάσταση που επικρατούσε στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ. Με το ξέσπασμα του Ρωσικού Εμφυλίου Πολέμου και την νίκη του Κόκκινου Στρατού, οι σχέσεις της Ρωσίας με την Βρετανία και τη Γαλλία επηρεάστηκαν αρνητικά για αρκετούς λόγους: Οι Άγγλοι και οι Γάλλοι είχαν επιχειρήσει να σταματήσουν την Ρωσική Επανάσταση αρχικά με στρατιωτικές επεμβάσεις και αργότερα με απόπειρα δολοφονίας του Λένιν. Οι Βρετανοί και οι Γάλλοι θεωρούσαν τους Ρώσους ως ιδεολογικούς αντίπαλους και υπήρχε πάντα ο φόβος ότι η Ρωσία θα υποκινούσε μια επανάσταση και στις χώρες της Δύσης. Βέβαια, παρά τις διαφορές τους, οι χώρες αυτές συχνά επιζητούσαν μια συμμαχία ενάντια στον Χίτλερ και την Γερμανία. Από την άλλη, οι ΗΠΑ παρακολουθούσαν στενά τις κινήσει της Ιαπωνίας και είχαν συνειδητοποιήσει ότι μια σύγκρουση μεταξύ των δύο χωρών θα ήταν αναπόφευκτη. Ωστόσο, οι αμερικάνοι πολιτικοί είχαν υποσχεθεί στον λαό ότι η Αμερική δεν θα ξανασυμμετείχε σε πόλεμο για τα συμφέροντα άλλων χωρών, γεγονός που οδήγησε στην διατήρηση μιας ουδέτερης στάσης. Η ουδετερότητα των χωρών αυτών ευνόησε την Ισπανική Επανάσταση που ξεκίνησε το 1936, κατά την οποία ο Φρανθίσκο Φράνκο κατάφερε μέχρι το 1939 να πάρει τον έλεγχο ολόκληρης της χώρας. Έτσι, λοιπόν, η Αγγλία και η Γαλλία που μέχρι τότε είχαν μείνει αδρανείς είχαν περικυκλωθεί από φιλοναζιστικά κράτη.

* * *

Στις 11 Μαρτίου του 1938, ο Χίτλερ έστειλε τελεσίγραφο στον Σούσνιγκ, Καγκελάριο της Αυστρίας, να παραδώσει την εξουσία στο Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα, το οποίο είχε κρυφά την υποστήριξη του Χίτλερ. Σε κάθε άλλη περίπτωση, θα επακολουθούσε άμεση εισβολή στη χώρα. Ο Σούσνιγκ, προκειμένου να αποφευχθεί η αιματοχυσία, παραιτήθηκε την ίδια κιόλας μέρα, ενώ ο Χίτλερ έδωσε την εντολή αποστολής στρατευμάτων. Έπειτα, οι Ναζιστές πήραν τον έλεγχο της χώρας, συλλαμβάνοντας τους πολιτικούς όλων των κομμάτων και τα μέλη της κυβέρνησης. Την επόμενη μέρα, γερμανικά στρατεύματα πέρασαν τα σύνορα της Αυστρίας και αντί να αντιμετωπίσει αντίσταση έγινε δεκτός με χιτλερικούς χαιρετισμούς. Οι υπόλοιπες χώρες της Ευρώπες έμειναν αδρανείς στην προσάρτηση της Αυστρίας. Έπειτα, προσαρτήθηκε στην Γερμανία η Σουδητία, περιοχή της Τσεχοσλοβακίας. Τότε η Βρετανία αποφάσισε να επέμβει και υπέγραψε με την Γερμανία τη Συμφωνία του Μονάχου, σύμφωνα με την οποία η Σουδητία αποδιδόταν στη Γερμανία, αρκεί να μην προσαρτηθεί περισσότερο τσεχικό έδαφος. Για τους Βρετανούς και τους Γάλλους η συμφωνία αυτή θεωρήθηκε απαραίτητο μέτρο για να αποφευχθεί ένας νέος ευρωπαϊκός πόλεμος μεγάλων διαστάσεων.  Για τους Τσέχους θεωρήθηκε προσβολή, αφού δεν τους επιτράπηκε συμμετοχή στις διαπραγματεύσεις. Για τους Γερμανούς αποτέλεσε διπλωματική ήττα, αφού στόχος ήταν η προσάρτηση της Σουδητίας να αποτελέσει αφορμή πολέμου. Οι Σοβιετικοί είδαν το γεγονός ότι δεν τους επιτράπηκε συμμετοχή στις διαπραγματεύσεις ως απόπειρα απομόνωσης της ΕΣΣΔ και να στρέψουν την Γερμανία προς την Ανατολή. Έτσι, οι Σοβιετικοί προσπάθησαν να προσεγγίσουν τους Γερμανούς. Έξι μήνες μετά την υπογραφή της Συμφωνίας του Μοναχού, δηλαδή τον Μάρτιο του 1939, η Γερμανία κατέλαβε ολόκληρη την Τσεχοσλοβακία, αλλά η Βρετανία έμεινε αδρανής. Τον Αύγουστο του ίδιου έτους, ο Χίτλερ υπέβαλε μια πρόταση στον Στάλιν και έτσι υπογράφτηκε το Γερμανοσοβιετικό Σύμφωνο μη Επίθεσης, το οποίο όριζε ότι: η Πολωνία θα χωριζόταν μεταξύ των δύο χωρών, η Φινλανδία, η Εσθονία, η Λετονία και η ανατολική Ρουμανία θα προσαρτούνταν στην ΕΣΣΔ και, τέλος, οι γερμανικές μειονότητες των βαλτικών χωρών θα έπρεπε να τις εγκαταλείψουν, αρκεί να μην επιτεθεί η μία χώρα στην άλλη. Στόχος του Χίτλερ ήταν να μην εμπλακεί η Γερμανία σε πόλεμο με δύο μέτωπα, όπως έγινε στον 1ο Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ το σχέδιο του Στάλιν ήταν να καρδίσει χρόνο ώστε να είναι κατάλληλα προετοιμασμένος ο Κόκκινος Στρατός για να αντισταθεί σε μια πιθανή επίθεση της Γερμανίας. Η Γερμανία ήταν πια έτοιμη για να εξαπολύσει την πρώτη επίθεση του μεγαλύτερου πολέμου που έγινε ποτέ.

Πόλεμος

Την 1η Σεπτεμβρίου του 1939 η Γερμανία έκανε εισβολή στην Πολωνία με την ψεύτικη πρόφαση ότι η Πολωνία είχε αρχικά επιτεθεί σε γερμανικά εδάφη. Ο γερμανικός στρατός εφάρμοσε την τακτική του κεραυνοβόλου πολέμου (Blitzkrieg), ο οποίος περιλαμβάνει αιφνιδιαστικές επιθέσεις, ταχεία προέλαση τεθωρακισμένων από συντονισμένη υποστήριξη από αεροπορικές δυνάμεις, μια τακτική που εύκολα αιφνιδιάζει τον αντίπαλο, όπως ένας κεραυνός. Σύντομα, η Γερμανία κατέλαβε την μισή χώρα, συμπεριλαμβάνοντας και την Βαρσοβία, πρωτεύουσα της Πολωνίας. Στις 3 Σεπτεμβρίου, η Αγγλία, η Γαλλία, η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία, ο Καναδάς και η Νότια Αφρική κύρηξαν τον πόλεμο στην Γερμανία με αφορμή την εισβολή στην Πολωνία, αλλά η Πολωνία ποτέ δεν δέχτηκε ενισχύσεις από αυτά τα κράτη. Παράλληλα, η Αγγλία και η Γαλλία ξεκίνησαν ναυτικό αποκλεισμό της Γερμανίας με στόχο να βλάψουν την οικονομία της χώρας. Η Γερμανία, όμως, δεν έμεινε αδρανής και έτσι ξεκίνησε η Μάχη του Ατλαντικού, η οποία ξεκίνησε το 1939 και τελείωσε το 1945 με την ήττα της Γερμανίας. Στην πραγματικότητα, ο όρος Μάχη του Ατλαντικού αναφέρεται στο σύνολο των πολεμικών επιχειρήσεων που έγιναν στον Ατλαντικό Ωκεανό κατά την διάρκεια του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου. Στις 17 Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους, οι Σοβιετικοί εισέβαλαν στην Πολωνία και στις 6 Οκτωβρίου, ολόκληρη η Πολωνία είχε καταληφθεί και μοιρασθεί σύμφωνα με το μυστικό πρωτόκολλο του Γερμανοσοβιετικού Συμφώνου. Έπειτα ακολούθησε η περίοδος του «Γελοίου Πολέμου», γιατί παρά το γεγονός ότι η Βρετανία και η Γαλλία είχαν κυρήξει πόλεμο κατά της Γερμανίας, καμία από τις δύο αυτές χώρες δεν είχε κινητοποιήσει καόμη όλες τις δυνάμεις τους, ενώ οι χερσαίες και εναέριες εχθροπραξίες παρέμειναν αρκετά περιορισμένες μέχρι το επόμενο έτος.

* * *

Τον Απρίλιο του 1940, η Γερμανία εισέβαλε στη Δανία και τη Νορβηγία, προκειμένου να εξασφαλίσει την ασφαλή μεταφορά σιδήρου από την Σουηδία. Η Δανία συνθηκολόγησε αμέσως, ενώ η Νορβηγία, παρά την στήριξη των Συμμάχων κατακτήθηκε σε διάστημα δύο μηνών. Οι Βρετανοί δυσαρεστήθηκαν με την ήττα της Νορβηγίας και με την στρατηγική του Βρετανού πρωθυπουργού, του Νέβιλ Τσάμπερλεν, οπότε αντικαταστάθηκε από τον Ουίνστον Τσώρτσιλ στις 10 Μαϊου του 1940. Την ίδια μέρα, η Γερμανία εξαπέλυσε επίθεση στην Γαλλία και, για στρατηγικούς λόγους, στο Βέλγιο, την Ολλανδία και το Λουξεμβούργο, αγνοώντας το γεγονός ότι είχαν παραμείνει ουδέτερα μέχρι τότε. Παράλληλα, στις 10 Μαϊου, οι Βρετανοί εισέβαλαν στην Ισλανδία για είναι έτοιμοι να αντιμετωπίσουν μια πιθανή γερμανική εισβολή. Ο γερμανικός στρατός, εφαρμόζοντας πάλι την τακτική του κεραυνοβόλου πολέμου, κατάφερε να κατακτήσει σε λίγες μόλις εβδομάδες το Βέλγιο, την Ολλανδία και το Λουξεμβούργο και να προσπεράσουν την Γραμμή Μαζινό. Πρόκειται για μια σειρά υπόγειων οχυρωματικών έργων, των οποίων η κατασκευή ξεκίνησε μετά τον 1ο Παγκόσμιο Πόλεμο και κάλυπτε σε μήκος όλη τη γαλλο-γερμανική μεθόριο. Στις 10 Ιουνίου του ίδιου έτους, η Ιταλία εισέβαλε στην Γαλλία και κύρηξε πόλεμο κατά της Γαλλίας και της Βρετανίας, ενώ στις 14 Ιουνίου έπεσε το Παρίσι. Οκτώ μέρες αργότερα, η Γαλλία παραδόθηκε και τα εδάφη μοιράστηκαν μεταξύ της Γερμανίας και της Ιταλίας. Η Γαλλία κρατήσε, όμως, τον στόλο της, αλλά η Βρετανία φοβούμενη ότι θα τον καταλάμβανε και θα τον χρησιμοποιούσε εναντίον της, τον βύθισε.

Λήξη του Πολέμου

Συνέπειες

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s